Opnieuw uitstel beslissing geborgde zetels?

Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving wil brede discussie over taakveld van de waterschappen

7 jan. 2021 – Er is te weinig tijd om nog vóór de waterschapsverkiezingen in maart 2023 een besluit te nemen over de toekomst van de geborgde zetels. Dat concludeert het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) in haar rapport: ‘De stem van het water’. De Algemene Waterschapspartij (AWP) is teleurgesteld als de 2e Kamer de knoop niet op tijd doorhakt.

“Er is heus nog tijd genoeg. Want die discussie over de geborgde zetels in de water-schappen sleept al sinds de invoering van het huidige stelsel in 2009. En alle argumenten zijn nu wel bekend”, zegt Hans Middendorp, vice-voorzitter van de AWP.

Lees hier: “beslissing geborgde zetels op de lange baan”.

“De commissie Boelhouwer was ook heel duidelijk. Maar via de achterdeur van het OFL wordt nu geprobeerd om een brede discussie op te starten over het taakveld van de waterschappen. Gaat dat helpen? Wij vinden dat de landelijke politiek nu gewoon een besluit moet nemen over de geborgde zetels! Daarvoor zitten ze in de 2e Kamer”.

Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (jan. 2021). Klik op afbeelding voor het hele rapport.

 

Breed taakveld waterschappen

De commissie Boelhouwer voert drie argumenten aan om de geborgde zetels af te schaffen. Ten eerste: het taakveld van het waterschap wordt steeds breder. Denk aan klimaatverandering, bodemdaling, verdroging, recycling, energietransitie etc. Het gaat allang niet meer over de hoogte van het waterpeil in de sloot bij boer X of Y.

Ten tweede: de gekozen vertegenwoordigers van de verschillende politieke partijen blijken in de praktijk uitstekend rekening te houden met alle belangen, inclusief de belangen van boeren, natuurterreinen en bedrijven.

Ten derde: ooit betaalden de boeren samen alle lasten voor waterbeheer, maar inmiddels is dat landelijk gemiddeld minder dan 10%. De rechtvaardiging voor geborgde zetels op basis van de oude trits ‘belang – betaling – zeggenschap’ gaat in de huidige tijd niet meer op. Gemiddeld betalen de kiezers nu al ruim 80% van de waterschapslasten.

De AWP is teleurgesteld dat het OFL-rapport geen duidelijkheid schept over de toekomst van de geborgde zetels. 

De aanbevelingen van Boelhouwer c.s. zijn ook duidelijk. Optie 1: afschaffen van alle 7 of 9 geborgde zetels in het waterschapsbestuur. Optie 2: behouden van 2 geborgde zetels voor Boeren en 2 geborgde zetels voor Natuurterreinen (samen de grondgebruikers).

De AWP heeft altijd gezegd dat ze met de tweede optie kan leven. Uiteraard zijn er nog andere varianten denkbaar. Maar de AWP wil dat de knoop wordt doorgehakt op tijd vóór de verkiezingen in maart 2023.

  • Overigens heeft GroenLinks een initiatiefwetsvoorstel gelanceerd om alle geborgde zetels af te schaffen en ook niet te vervangen door gekozen zetels.
    In het rapport van OFL wordt niet ingegaan op het voorstel van GroenLinks.

Brede discussie

Het OFL ziet twee perspectieven tegen over elkaar staan. Enerzijds een volledig rechtstreeks gekozen bestuur met een breed taakveld van het waterschap. En anderzijds de nadruk op de oude kerntaken en het borgen van de specifieke belangen in het waterschapsbestuur.

Het OFL adviseert om eerst over het taakveld een politieke keuze te maken in de 2e Kamer. Volgens het OFL kan dit traject niet worden afgerond binnen de twee jaar tot aan de waterschapsverkiezingen in maart 2023.

Maar waarom zou de 2e Kamer een politiek besluit moeten nemen over het taakveld van de waterschappen? Door schaalvergroting en professionalisering ontwikkelt het taakveld zich al jaren van een eenzijdige focus op peilbeheer naar alle maatschappelijke aspecten van het waterbeheer. Voor sommigen gaat dit te snel, voor anderen niet snel genoeg. Echter, de 2e Kamer zal de professionalisering van de waterschappen niet willen terugdraaien.

De deskundigheid zit bij de medewerkers van het waterschap (foto: Pixabay)

 

Nog genoeg tijd

Een ander argument van het OFL is dat er zo vroeg mogelijk duidelijkheid moet zijn, tenminste een jaar voor de verkiezingen. Maar voor de politieke partijen verandert er feitelijk niets als de geborgde zetels worden afgeschaft. Ze moeten nog steeds campagne voeren! En de geborgde zetels doen niet eens mee aan de verkiezingen. Zolang de 2e Kamer maar een besluit neemt voordat de nieuwe waterschapsbesturen worden benoemd.

Het OFL gaat in haar advies ook voorbij aan het ondemocratische aspect van de geborgde zetels. Telkens weer wordt ‘deskundigheid’ verward met democratische legitimatie. Kennis van water is zeker een pré, maar deskundigheid of een school-diploma is geen wettelijk criterium om benoemd te kunnen worden op een geborgde zetel. Ook de gekozen vertegenwoordigers van de AWP combineren kennis met passie in het waterschapsbestuur. Het enige wettelijke criterium is het halen van de kiesdrempel.

En waarom ook zou een benoemde vertegenwoordiger van de groepering Boeren of Natuur méér afweten van bijv. afvalwaterzuivering of waterveiligheid dan een gekozen vertegenwoordiger? Natuurlijk hebben boeren en natuurbeheerders soms last van verdroging, maar dat maakt ze nog geen grondwaterexperts. Dat soort deskundigheid zit juist bij de medewerkers van de waterschappen.

AWP wil doorpakken

De AWP heeft steeds bezwaar gemaakt tegen de centrale politieke rol van de geborgde zetels in het waterschapsbestuur.  Omdat wettelijk is bepaald dat er altijd één vertegenwoordiger van de geborgde zetels in het dagelijks bestuur moet zitten, zijn de geborgde zetels verzekerd van een plek in de coalitie. Juist ongeacht hun eventuele deskundigheid en zonder eigen verkiezingsprogramma. En deze gegarandeerde plek in de coalitie geeft de geborgde zetels de rol van king maker.
Z
ij bepalen welke gekozen partijen mogen aanschuiven in het College.

  • In 2020 bleek duidelijk dat de geborgde zetels al hun energie hebben gezet op het tegengaan van het eerlijker maken van de waterschapsbelastingen. Met als resultaat dat de weeffout voor de boeren is opgelost door aan de categorie wegen een korting te geven. Die korting wordt naar rato opgebracht door alle belastingcategorieën samen, dus voor 80% door de inwoners. 

Van Megen: “Wat ons betreft geven de drie hoofdargumenten van de commissie Boelhouwer de huidige situatie bij de waterschappen uitstekend  weer. Daarin is geen – of in elk geval veel minder – plaats voor ongekozen volksvertegenwoordigers. Maar als de 2e Kamer niet tijdig een besluit neemt, gaan de veranderingen niet in 2023 in, maar pas bij de de waterschapsverkiezingen in 2027. Dat duurt echt te lang!”

“Tegelijkertijd willen juist de geborgde zetels tijd winnen door krampachtig vast te houden aan een conservatieve taakopvatting van de waterschappen en aan een ‘ons-kent-ons’ benadering. Maar de tijd van honderden kleine waterschapjes, waarin de waterschapsbestuurders alle inwoners persoonlijk kenden, ligt inmiddels ver achter ons.”

Lees hier verder: “OFL: aanpassing bestuurstelsel niet haalbaar voor volgende waterschapsverkiezingen”  (H2O, 8 jan. 2021).

 

 

 

 

 

 

Hans Middendorp en Ron van Megen

 

 

 

 

De Algemene Waterschapspartij zoekt mensen met hart voor water.

Doe jij ook mee? Steun de AWP met jouw bijdrage van 25 euro per jaar!

Word lid!

Laatste nieuws en opiniestukken

AWP wil meer controles op bestrijdingsmiddelen in het water

Opinie Meer bestrijdingsmiddelen boven de norm dan vorig jaar 30 april 2021 - De Waterkwaliteitsrapportage 2020 valt tegen. Vorig jaar rapporteerde Delfla...

Omgevingswet brengt bestuurlijke emancipatie van het waterschap

Opinie Gelijkwaardige plek voor waterschap aan de Omgevingstafel 28 april 2020 - De Omgevingswet biedt een unieke kans aan het waterschap om zich te bevri...

Watersysteemheffing moet eerlijker, zegt de AWP

Opinie Waarom krijgen bedrijven korting op de watersysteemheffing? De AWP vindt al jaren dat burgers te veel waterschapslasten betalen ten opzichte van be...