Volg ons op Facebook!

Volg ons op Facebook en blijf op de hoogte van de laatste berichten uit het veld!


Home » Nieuwsberichten » Zeesluis structurele oplossing tegen zouttong in de Nieuwe Waterweg

Zeesluis structurele oplossing tegen zouttong in de Nieuwe Waterweg

Aanvoer zoetwater naar Groene Hart veilig stellen

9 aug. 2018 - Verzilting wordt steeds meer een probleem. De Algemene Waterschapspartij (AWP) pleit voor de meest structurele oplossing om de zouttong in de Nieuwe Waterweg te stoppen: door aanleg van de zeesluis bij Vlaardingen. Het voorstel van het Wereld Natuur Fonds (WNF) om van de tijdelijke wateraanvoer naar West-Nederland een permanente wateraanvoer te maken oogt sympathiek, maar is 'het paard achter de wagen spannen'. 


Van kleinschalig naar klimaatbestendig 

In tijden van grote droogte, zoals nu in 2018, wordt vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal zoetwater aangevoerd naar West-Nederland. Het Amsterdam-Rijnkanaal wordt gevoed vanuit het IJsselmeer en vanuit de Lek bij Wijk bij Duurstede. Het water stroomt niet vanzelf naar West-Nederland, het moet worden opgepompt door drie gemalen: 1. naar de Leidse Rijn (gemaal 'De Aanvoerder'); 2. naar de bovenloop van de Hollandse IJssel (Noordergemaal); en 3. naar de zuidelijke waterroute door de Lopikerwaard (gemaal de Koekoek). 

Deze drie waterroutes samen worden de Kleinschalige Wateraanvoer (KWA) genoemd. Omdat de capaciteit van de KWA binnenkort wordt vergroot van 7 m3/s naar 15 m3/s, is recent de naam veranderd in Klimaatbestendige Waterafvoer (met dezelfde afkorting!). De  KWA naar het Groene Hart, de Haarlemmermeer en naar de lage gebieden van Rijnland, Delfland en Schieland is nodig om verzilting en verdroging tegen te gaan. 
 

Klimaatbestendige Wateraanvoer (bron: RTV Utrecht, klik op de afbeelding)


WNF wil permanent water pompen in Hollandse IJssel voor doorstroming van Haringvliet en Kier

Het WNF stelt nu voor om Klimaatbestendige Wateraanvoer niet in alleen in te zetten in tijden van extreme droogte, maar wil gewoon permanent de pompen laten draaien. De KWA wordt dan de Permanente Oostelijke Aanvoer. Met de POA gaat de de Hollandse IJssel bij Gouda weer stromen en is er altijd schoon zoetwater bij de inlaat van het Groene Hart. De POA is niet bedacht door het WNF, maar komt al jaren voor op lijstjes met mogelijke maatregelen als het klimaat nog meer verandert. Belangrijk nadeel is wel dat er dan minder water via Bodegraven en Alphen naar Rijnland en Delfland stroomt.

Uiteindelijk doel van het WNF is om meer stroming richting zee door het Haringvliet te krijgen, zodat er meer vismigratie door de Kier mogelijk is. Meer stroming door de zeegaten is sowieso goed voor een dynamisch brakwatersysteem, anders wordt het water in het Haringvliet te zout.

Want volgens WNF kan, als de zoetwaterinlaat bij Gouda niet meer in gevaar kan komen door de indringende zouttong, het water van de Grote Rivieren voor een groter deel naar het Haringvliet worden gestuurd. Het water in de Oude Maas bij Rotterdam en verder landinwaarts mag van WNF dan 'gewoon verzilten'.

De AWP vindt verzilting géén goed idee. Op zoetwater moeten we zuinig zijn, zeker in tijden van droogte! Bovendien is het probleem van indringing van de zouttong uit zee door de recente verdieping van de Nieuwe Waterweg alleen maar groter geworden.


Plan Sluizen beste oplossing

Al een aantal jaren wordt er gepleit voor een zeesluis in de Nieuwe Waterweg, ook wel bekend als Plan Sluizen (plan Spaargaren).

  • De primaire functie van de zeesluis is 'droge voeten' in de Drechtsteden bij zware storm op zee. De huidige Maeslantkering wordt ingehaald door de zeespiegelstijging en heeft sowieso al een grote kans dat die niet goed sluit wanneer het nodig is! (faalkans 1:100)
     
  • Tweede belangrijke punt is dat een zeesluis effectief de zouttong stopt. Als de zouttong niet meer voorbij Vlaardingen kan komen, blijft het water in de Hollandse IJssel bij Gouda nu zoet, en is de inlaat van zoetwater naar het Groene Hart en de Haarlemmermeerpolder veilig gesteld.
     
  • Derde belangrijke voordeel van de zeesluis is, is dat er niet meer 800 -1000 m3/s door de Nieuwe Waterweg naar zee hoeft te worden gespoeld om de zouttong terug te duwen: dat is ruim de helft van het water dat bij Lobith ons land binnenstroomt!
    Dat betekent heel veel extra zoetwater beschikbaar voor Nederland.
     
  • Vierde voordeel is dat als het Rijnwater niet meer via de Nieuwe Waterweg naar zee kan stromen, het via het Haringvliet en Oosterschelde naar buiten moet. Er zal een dynamisch brakwater systeem ontstaan in de Zeeuws-Hollandse delta, met een geleidelijke zout-zoetovergang. Haringvliet en Oosterschelde worden zo natuurlijke 'vismigratierivieren', goed voor bijv. de intrek van #glasaal, maar ook voor de recent opnieuw uitgezette steur.
     
  • En vijfde voordeel is dat met het extra Rijnwater in tijden van droogte extra zoetwater kan worden opgeslagen op het Volkerak, belangrijk voor Tholen en West-Brabant. De dijken rondom het Volkerak zijn daarvoor al verhoogd.


Zeesluis bij Vlaardingen (klik op de afbeelding voor video). Op deze 'artist impression' is te zien dat op deze locatie de Oude Maas in de Nieuwe Waterweg stroomt, waardoor ook een tweede, kleinere sluis nodig is (vandaar: 'Plan Sluizen').

 

AWP ijvert al heel lang voor zeesluis bij Vlaardingen

De AWP ziet verzilting als een groot probleem in deze tijden van klimaatverandering. Het idee om stroming terug te brengen in de Hollandse IJssel verzekert de inlaat van zoetwater bij Gouda, maar het is géén structurele oplossing tegen de indringende zouttong. En het aftappen van water uit de Lek richting Amsterdam-Rijnkanaal vermindert de hoeveelheid rivierwater door de Nieuwe Waterweg en draagt dus indirect bij aan versterking van de zouttong.

De Algemene Waterschapspartij pleit ervoor dat de zeesluis bij Vlaardingen wordt aangelegd als structurele oplossing tegen het binnendringen van de zouttong via de Nieuwe Waterweg. Ook de Tweede Kamer maakt zich zorgen over de stijging van de zeespiegel. Door de stijging van de zeespiegel zal de Maeslantkering eerder uit gebruik moeten worden genomen, en de waterveiligheid van de Drechtsteden wordt het beste geborgd met een zeesluis. Door het efficiënter omgaan met zoetwater uit de Grote Rivieren kan Nederland beter omgaan met langdurige droogte. En de verlegging van de uitstroom van de Nieuwe Waterweg naar de Zeeuws-Hollandse delta biedt zicht op natuurherstel, omdat er een natuurlijke zout-zoetovergang zal ontstaan.

En de haven van Rotterdam dan? Vrijwel alle zeescheepvaart gaat naar de Maasvlakte of Europoort. Alleen de binnenvaart en de cruiseschepen moeten nog door de sluis bij Vlaardingen. 

Als we nú beginnen met de planning en het ontwerp, kan die zeesluis er over 20 jaar liggen.

 

Deltacommissaris wil nog wachten

Helaas wil deltacommissaris Wim Kuijken de boot nog altijd afhouden. Vorige week nog in een artikel in het NRC over verzilting meldde Kuijken: "[Een zeesluis] is nog niet nodig. We hebben nog de kleinschalige wateraanvoer om water van oost naar west te brengen. ... Dat systeem is veel goedkoper dan het afsluiten van de Nieuwe Waterweg."  

Op de korte termijn is de houding van Kuijken wel begrijpelijk. Géén sluis is natuurlijk goedkoper dan één sluis. Maar de klimaatverandering wacht niet op Nederland. En zonder zeesluis moeten de rivierdijken wél worden verhoogd. Goedkoop nu wordt dan duurkoop later.

Hans Middendorp
Vicevoorzitter AWP

 

Algemeen Dagblad, 11 mei 2018 (klik hier)