Herziening van de waterschapsbelasting komt nu in cruciale fase

Algemene Waterschapspartij wil eerlijke tarieven voor alle huishoudens

Klik hier voor de reactie van de AWP op de plannen van de Stuurgroep Aanpassing Belastingherziening – plus onze suggesties voor oplossingen!

25 juni 2020 – De Algemene Waterschapspartij (AWP) volgt het proces rond de modernisering van de waterschapsbelasting op de voet. Op 2 juli komt de Stuurgroep Aanpassing Belastingstelsel  van de Unie van Waterschappen voor de derde keer bij elkaar. En al kort na de zomer moet de stuurgroep een klap geven op het definitieve voorstel.

De AWP doet mee als stakeholder in het proces, maar ziet dat het probleem van de hoge tarieven voor huishoudens niet wordt opgelost. Durft de voorzitter van de stuurgroep, ex-staatssecretaris Menno Snel, wel door te pakken?  De AWP wil dat de 21 dijkgraven de opdracht aan de Stuurgroep verbreden zodat ook de pijnpunten van de burgers worden opgelost.

Klik hier voor het persbericht van de Algemene Waterschapspartij

Ex-staatssecretaris Menno Snel is voorzitter van de Stuurgroep Aanpassing Belastingstelsel van de Unie van Waterschappen (foto: Henriette Guest, Wikicommons)

 

Huishoudens

Van de nationale opbrengst van de watersysteemheffing van 1.519 miljoen euro in 2019 betaalden de huishoudens ruwweg 41% vanuit de solidariteitsheffing plus nog eens 38% als huiseigenaar. Bij elkaar betalen huishoudens dus bijna tachtig procent van de watersysteemheffing. Wat veel mensen overigens niet weten, is dat ook huurders via de huur de waterschapsheffing op hun huurhuis betalen. “Daarom lijken de waterschapslasten voor huurders lager, maar dat klopt dus niet”, zegt Ron van Megen, voorzitter van de Algemene Waterschapspartij.

Boeren dragen 9% bij aan de watersysteemheffing, en bedrijven ook 9%. Weg-beheerders iets meer dan 2% en natuurterreinen 0,2%. De Algemene Waterschaps-partij vindt dat die verhouding tussen huishoudens enerzijds en boeren en bedrijven anderzijds volledig uit balans is. “In de overzichten verbloemt de Unie van Water-schappen steeds het onderscheid tussen woningen en bedrijven. Maar die informatie is wel cruciaal om te begrijpen hoe oneerlijk de waterschapsbelasting nu uitpakt voor huishoudens.”

Geborgde belangen

Volgens de Algemene Waterschapspartij moet het in de stuurgroep vooral gaan over vragen als: ‘Waarom is het aandeel van de huishoudens zo groot en is dat eerlijk?’ en ‘Waarom hebben bedrijven zo’n gunstige positie in de watersysteemheffing?’ “Deze grote vragen moet de Unie van Waterschapen bij de horens vatten, anders krijg je nooit draagvlak voor de belastingplannen”, zegt Hans Middendorp, vicevoorzitter van de AWP.

“Zo heeft de AWP voorgesteld om de waterschapsbelasting op natuurterreinen te schrappen. Want natuur is een gemeenschappelijk goed, geen verdienmodel zoals landbouw of bedrijfsleven. “Kan de stuurgroep uitleggen waarom Natuur, met een bijdrage van 0,2% in de watersysteemheffing, als een aparte categorie moet blijven bestaan naast de categorie Inwoners, die 79% bijdraagt?”

Het antwoord ligt besloten in de geborgde macht van bedrijven en landbouw in de waterschapsbesturen, concludeert ook het advies aan het kabinet over de geborgde zetels in de waterschapsbesturen. Bedrijven en boeren dragen niet meer bij naar rato van hun belang bij de waterschappen, maar hun belangen zijn nog steeds geborgd. Aanpassingen die de waterschapsbelasting eenvoudiger en eerlijker maken, pakken – na een overgangsperiode – nou eenmaal minder gunstig uit voor de geborgde categorieën bedrijven en landbouw. “Daarom wordt de discussie over de waterschapsbelasting zo veel mogelijk geblokkeerd of op de lange baan geschoven”.

 

Opdracht

Eind 2018 liep het vorige traject voor herziening van de waterschapsbelasting vast, omdat het alles-omvattende pakket belastingvoorstellen voor iedereen wel een paar pijnpuntjes bevatte. De ledenvergadering van de Unie van Waterschappen, dat zijn dus de 21 benoemde dijkgraven van Nederland, had daarom aan de nieuwe stuurgroep een veel kleinere opdracht meegegeven: 1. los het probleem op van de weeffout in de landbouwtarieven; en 2. vervang twee vervuilende analyse-methoden van afvalwater als basis voor de zuiveringsheffing door nieuwe milieu-vriendelijke methoden. Dit tweede deel van de opdracht vindt de AWP vooral een technische vraag voor specialisten en geen politieke vraag.

Landbouw en bedrijfsleven hebben bij de Unie van Waterschappen aangedrongen op ‘een gelijkmatige tariefsontwikkeling’. Dat wil de AWP ook, maar feit is wel dat de waterschapslasten in 2019 alleen bij de huishoudens omhoog gingen, met 53 miljoen euro. Door het ingewikkelde belastingstelsel bleven landbouw en bedrijfsleven uit de wind. “Dat moet echt eerlijker, er is een flinke correctie nodig in de tarieven van de huishoudens”, zegt Van Megen.

Verder hebben de 21 dijkgraven besloten om het huidige belastingstelsel vrijwel onveranderd te laten en slechts ‘beperkt’ af te wijken van de huidige kostenaandelen per categorie. Ook kan er niet worden getornd aan de hoge solidariteitsheffing die huishoudens betalen, en blijven de huidige vier belastingcategorieën gewoon gehandhaafd. Daarmee is de ruimte voor de stuurgroep om met zinvolle aanpassingen te komen wel behoorlijk dichtgetimmerd, vindt de AWP.

De Unie van Waterschappen stuurt aan op kleine aanpassingen van de waterschapsbelasting (bron: presentatie Stakeholdersbijeenkomst)

 

Weeffout boerentarieven

De boerenweeffout is zeker belangrijk, maar nu gaat de discussie alleen nog over boerentarieven en worden de hoge waterschapslasten voor huishoudens vergeten. Boeren dragen landelijk 9% bij en straks daalt dit misschien naar 8%. Klein bier vergeleken met de 79% die huishoudens betalen.

De weeffout ontstaat doordat in het huidige stelsel hectares landbouwgrond en hectares wegen bij elkaar worden opgeteld voor de berekening van de waterschaps-lasten. Bij elke nieuwe weg verandert de verhouding tussen wegen en landbouw-grond, met directe gevolgen voor de landbouwtarieven. Een onzinnige manier van belasting heffen, vindt ook de AWP.

De oplossing van de boerenweeffout is volgens de AWP eenvoudig. In waterschaps-jargon: hevel de subcategorie Wegen over van de categorie Ongebouwd naar Gebouwd. Landbouw is dan verlost van het Siamese tweelingschap met Wegen. “Daar zijn ook inhoudelijke goede argumenten voor. Er moet nog wel iets worden bedacht voor de heffingsgrondslag, want in de categorie Gebouwd wordt de WOZ als maatstaf gebruikt voor huizen en bedrijfsgebouwen. Wegen kennen geen WOZ-waarde. Daar valt heus wel een mouw aan te passen”, zegt Middendorp.

Op 9 juni 2020 was er een digitale bijeenkomst van de Stakeholdergroep Belastingaanpassing ((bron: presentatie Stakeholderbijeenkomst)

 

Weeffout woningen

Een veel grotere weeffout zit er tussen woningen en bedrijven. De waterschapsheffing op woningen en bedrijfsgebouwen schuift jaar-na-jaar steeds verder richting woningen. Van Megen noemt dit de Grote Weeffout omdat het om veel meer geld gaat dan bij de weeffout in de landbouwtarieven.

In 2019 betaalden alle huiseigenaren samen 572 miljoen euro en bedrijven 145 miljoen euro. Dit komt omdat voor beide hetzelfde tarief geldt en de WOZ-waarden van woningen veel harder zijn gestegen dan voor bedrijven. “Er is uitgerekend dat sinds 2008 al 27% aan waterschapsbelasting is doorgeschoven naar woningen”, benadrukt Van Megen. “Dan praat je over zomaar € 50 miljoen lasten-verlichting per jaar voor de bedrijven – betaald door de woningen, want zo werkt het in de waterschapsbelasting. De huishoudens zijn de melkkoe van de waterschappen!

Tot verdriet van de Algemene Waterschapspartij hebben de 21 dijkgraven de Grote Weeffout niet meegenomen in hun opdracht aan de stuurgroep. “Helaas is de wetgever de mogelijkheid voor tariefdifferentiatie tussen woningen en bedrijven vergeten in de Waterschapswet. Nu is er de gelegenheid om dat alsnog te regelen.”

Waarom is tariefdifferentiatie tussen woningen en bedrijven zo belangrijk? “Neem als voorbeeld een bedrijfshal vol met ICT-apparatuur. Het bedrijf betaalt waterschaps-belasting op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfshal, maar hoe groot is de schade als door wateroverlast de servers buiten bedrijf raken? Misschien wel 100 keer zo veel!”, zegt Van Megen. “De WOZ-waarde van de bedrijfsruimte weerspiegelt op geen enkele wijzen het belang van droge voeten voor een bedrijf en de waterschaps-belasting pakt veel te laag uit. Dat moet dus gewoon eerlijker.”

De AWP wil dat deze  Grote Weeffout nu wordt meegenomen in de modernisering van de waterschapsbelasting. En er is een precedent: bij gemeenten bestaat tarief-differentiatie tussen woningen en bedrijven al heel lang en een bedrijf wordt circa vier keer hoger aangeslagen dan een woning. “Waarom zou dat dan niet kunnen voor de waterschapsbelasting?”

Zuiveringsheffing

Twee-persoons huishoudens ergeren zich al jaren aan het feit dat ze voor drie personen worden aangeslagen voor hun ‘pies-en-poep belasting’. Ooit werd de zuiveringsheffing per huis geheven maar later is een uitzondering gemaakt voor 1-persoonshuishoudens, en betalen alle andere huishoudens nu voor drie personen.

De AWP steunt het pleidooi om de zuiveringsheffing om te slaan over 1, 2, 3, of 4+ personen per huishouden. “Vanuit de gemeentelijke basisadministratie is dat gewoon mogelijk, en aan de totale belastingopbrengst verandert er niets”, zegt Van Megen. “Onbegrijpelijk dat de ledenvergadering van de Unie van Waterschappen het over zoiets kleins niet eens kon worden”.

Voorstel voor ‘permanent onderhoud’ aan het stelsel van waterschapsbelastingen (bron: presentatie Stakeholderbijeenkomst)

 

Van uitstel komt afstel?

De Unie van Waterschappen weet ook wel dat er flinke bezwaren zijn vanuit een deel van de stakeholders en heeft daarom voorgesteld om grote onderwerpen als de Grote Weeffout en de zuiveringsheffing-per-persoon later aan de orde te stellen, nádat de kleine aanpassingen waartoe de stuurgroep zich nu beperkt, door de Tweede Kamer zijn overgenomen. Dat wordt een ‘permanent onderhoudsproces’ om het stelsel van de waterschapsbelastingen up-to-date te houden.

De Algemene Waterschapspartij wil daar juist niet op wachten. Van Megen is daar duidelijk over: “Dit is een parkeertruc om de belangen van de huishoudens op de lange baan te schuiven. De aanpassing van de waterschapsbelasting moet door de Tweede en Eerste Kamer. Nou, dat duurt nog wel een paar jaar, en daarna wil iedereen minstens voor 10 jaar rust op het wetswijzigingsfront.”

De AWP wil dat de 21 dijkgraven de opdracht aan de stuurgroep verbreden. “Want als de stuurgroep nu geen stappen in de goede richting zet, is er straks een goede kans dat Tweede Kamerleden zich alsnog met details van de waterschapsbelasting gaan bemoeien. En hoe dat uitpakt, weet natuurlijk niemand.”

Ron van Megen en Hans Middendorp

De Algemene Waterschapspartij zoekt mensen met hart voor water.

Doe jij ook mee? Steun de AWP met jouw bijdrage van 25 euro per jaar!

Word lid!

Laatste nieuws en opiniestukken

Bigbags met ijzerzand tegen blauwalg in zwemwater

Nieuws Pilot om fosfaat uit het water te halen 2 juli 2020 -Zwemmers en hengelsporters hebben een hekel aan blauwalg. Het ziet er vies uit en je kunt er z...

Doe mee voor schoon water en droge voeten in Amsterdam en het Gooi

Nieuws Wie helpt mee met een nieuwe afdeling van de AWP? Water is een essentieel onderdeel van onze leefomgeving. Het waterbeheer moet nu op orde zijn, ma...

Chemische waterkwaliteit blijft probleem, toxische druk te hoog

Opinie Toxische druk van bestrijdingsmiddelen hoog 15 juni 2020 - De Algemene Waterschapspartij pleit voor schoon en gezond water. Maar volgens het Planbu...