Verzoeting van de Grevelingen nuttig en nodig !

Beschikbaarheid zoetwater in Zeeland neemt zienderogen af

16 aug. 2020 – De ‘zoutlobby’, gericht op het binnenlaten van zeewater in het Grevelingenmeer, heeft jarenlang verkondigd dat de waterkwaliteit zou verbeteren met een ruimere opening naar zee. Terwijl het veel duurzamer is om de Grevelingen volledig te verzoeten, in combinatie met het naar zee hevelen met een speciaal ‘verzoetingsscherm’ van het zuurstofloze bodemwater in het Grevelingenmeer.

“Projectmanagers willen na ruim 10 jaar voorbereiding
hun plannen doorzetten, maar dit mag nooit
ten koste van mens en natuur” (Wil Borm)

Zoete Zeeuwse meren vormden de gouden belofte van het Deltaplan voor de Zoetwatervoorziening van zuidwest Nederland. Dan gaat het om aanvulling van het grondwater voor de drinkwatervoorziening en om gietwater voor de landbouw op de Zeeuwse- en Hollandse eilanden en in West-Brabant. Dat de Oosterschelde en de Grevelingen nog altijd zout worden gehouden heeft direct gevolgen voor het grondwater van de eilanden, waar het zoute water het zoetwater wegdrukt.

“Om Nederland weerbaar te maken tegen droogte
zullen we een omslag moeten maken naar water
vast houden” (minister van Nieuwenhuizen)

Decennia lang is er in zuidwest Nederland de facto een verziltingbeleid gevoerd met een benauwend klein zicht op het grote geheel. De Zeeuwse wateren, die altijd een zoete rivieraanvoer met voedingsstoffen en sediment hebben gekend, zijn nu in 2020 zouter dan ooit.

Inmiddels is wel duidelijk dat de zoetwatervoorziening  in op de Zeeuwse- en Hollandse eilanden en in West-Brabant in het gedrang komt als er weer zeewater vrij op de Grevelingen wordt toegelaten. Met een gekunsteld ‘Deltaplan Zoetwater’, waarbij de eilanden via pijpleidingen aan het zoetwaterinfuus komen te liggen, hopen de ingenieurs de toekomstige tekorten aan zoetwater opvangen. Maar met de opeenvolgende droge zomers in Nederland neemt de beschikbaarheid van zoetwater zienderogen af. We hebben ook moeite om het beschikbare zoetwater ook te benutten en om het grondwater aan te vullen, want heel veel rivierwater loopt bij Hoek van Holland in zee om ‘tegendruk’ te geven tegen de verzilting uit zee.

Bij extreem hoge rivierafvoeren en aanhoudend hoog zeepeil, ontstaat nog een ander probleem: de noodopvang voor water vanuit de Grote Rivieren op het Volkerak-Zoommeer is al na zo’n 7 uur vol. Maar met langdurig hoogwater op de Noordzee bij een grote storm is er veel méér tijdelijke wateropvang  nodig om de periode te overbruggen tot het rivierwater weer naar zee kan worden afgevoerd. Op een zoet Grevelingen is heel veel ruimte om tijdelijk extra rivierwater op te vangen.

De Grevelingen verzoeten

In het Grevelingenmeer, zoals in elk diep meer, ontstaat in het voorjaar een zuurstfloze waterlaag op de bodem die niet mengt met de zuurstofrijke waterlaag daarboven. In het najaar verdwijnt die gelaagdheid weer. Om die jaarlijkse zuurstofloze laag te beperken, ligt er momenteel een plan voor een 10x zo grote opening als de bestaande spuisluis in de Brouwersdam.

Terwijl juist een zoet Grevelingenmeer de verzilting van het grondwater van de omringende Zeeuwse- en Hollandse eilanden zal stoppen. Zo onstaat een enorme buffer tegen de toenemende verziltingsdruk vanuit zee door de zeespiegelstijging. Laat het geen dilemma zijn, Grevelingenmeer zout of zoet. Een zoet meer is gewoon effectiever en duurzamer voor de zoetwatervoorziening.

Een zoet Grevelingenmeer is gewoon effectiever
en duurzamer voor de zoetwatervoorziening (Wil Borm)

Tot slot een opmerking over de techniek. Het Grevelingenmeer kan worden ontzilt met een ‘verzoetingsscherm’ vóór de Brouwerssluis. Een verzoetingsscherm is een tot op de bodem gesloten dubbele schermconstructie vanuit weerszijden van de sluis naar het diepste deel. Met laagwater stroomt er water naar zee, en door het scherm wordt het zwaardere zoute water vanaf de bodem naar zee afgevoerd. Pompen zijn niet nodig en het Grevelingenmeer kan zo in een aantal maanden volledig ontzilt worden.

Wie neemt het initiatief?

Verzilting is geen verbetering, en een keuze voor zoetwater is duurzaam. Er is al veel tijd verloren gegaan. Met voortgang van het huidige beleid kost het minstens een generatie voordat men inziet dat zeewater in de Grevelingen een slecht idee is.

Voor het Volkerak-Zoommeer heeft de rijksoverheid heeft in elk geval besloten om “voorlopig af te zien” van een definitief besluit over verzilting. Zo’n koerswijziging is ook urgent voor de Grevelingen. Rijkswaterstaat is water-kwaliteitsbeheerder en het Deltaprogramma gaat over waterveiligheid en zoetwatervoorziening. ‘Now is the time!’ voor serieuze afstemming tussen Rijkswaterstaat en Deltaprogramma over een zoete duurzame toekomst van het het Grevelingenmeer.

Meer lezen over de Grevelingen? Klik hier!

 

 

 

 


Wil Borm                                 

Adviesgroep Borm & Huijgens – integraal waterbeheer

Aanvulling AWP: de waterschappen Scheldestromen, Brabantse delta, Hollandse Delta, Rivierenland, Schieland en de Krimpenerwaard en Delfland hebben rechtstreeks belang bij het vergroten van de voorraad zoetwater in de Zeeuws-Hollandse delta.

De Algemene Waterschapspartij zoekt mensen met hart voor water.

Doe jij ook mee? Steun de AWP met jouw bijdrage van 25 euro per jaar!

Word lid!

Laatste nieuws en opiniestukken

Algemene Waterschappartij wil Aanvalsplan Rivierkreeft

Nieuws Rivierkreeft bedreiging voor kades en biodiversiteit 28 sept 2020 - De Algemene Waterschappartij (AWP) wil een Aanvalsplan Rivierkreeft. De VNG hee...

Waterschapsbelasting blijft hoog: pijnpunten burgers op lange baan geschoven

Nieuws Pijnpunten burgers op lange baan geschoven 25 sept 2020 - Sinds begin 2020 is de Stuurgroep Belastingaanpassing van de Unie van Waterschappen aan ...

Zuiveringsheffing: huishoudens betalen meer dan bedrijven voor zelfde hoeveelheid afvalwater

Nieuws Algemene Waterschapspartij wil dat vervuiler betaalt 21 aug. 2020 - De Unie van Waterschappen werkt aan de modernisering van de waterschapsbelastin...